Articles Tagged with: Carl sagan

CARL SAGAN STANDARDI’NIN ASLI… OLAĞANÜSTÜ İDDİALAR VE KANITLAR.

Bugüne dek Carl Sagan’a ait olduğunu sandığım “Olağanüstü iddialar, olağanüstü kanıtlar gerektirir” sözünün aslında ona ait olmadığını öğrendiğim için bu kısa bilgi notunu yazıp web günlüğüme koymaya karar verdim.

Cosmos belgeselinde dile getirmesiyle birlikte bilimsel kuşkucular arasında bir Sagan Standardı olarak benimsenen bu söz aslında Marcello Truzzi’ye aittir.  Bilimsel kuşkucu örgüt Paranormal Vakaların Bilimsel Araştırı Komitesi eş başkanı olan Marcello Truzzi, cümleyi çok küçük bir farkla* 1978 yılında yayımlanan “Olağanüstülük Üzerine: Bir Aydınlatma Girişimi” adlı makalesinde telaffuz etmiştir.

Eğer fikir olarak ele alacak olursak, iddianın olağanüstülük derecesiyle gereken kanıtın olağanüstülük derecesi arasındaki birebir ilişkiyi sözel olarak ilk ifade eden kişinin aydınlanma çağının ünlü düşünürlerinden Laplace olduğunu söyleyebiliriz. Laplace, “Olağanüstü bir iddia için sunulan kanıtın ağırlığı, iddianın ilginçliğine uygun nispette olmalıdır” demiştir*.

Pek çok kaynak, bu fikrin yine aydınlanma düşünürlerinden David Hume tarafından Laplace’tan da önce ifade ettiğini belirtiyor: Hume’un bu hususta belirttiği iki görüş var. Bunlardan ilki, “Akıllı bir adamın inanç ve delilleri doğru orantılıdır”, ikincisi ise “Bir kanıtın bir mucizeye işaret edebilmesinin koşulu, o kanıtın yanlış olması durumunun kanıtlamaya çalıştığı mucizeden daha büyük bir mucize olmasıdır” şeklindeki karmaşık söylemidir. İkinci cümleyi bir örnek üzerinden açıklayacak olursak şöyle söyleyebiliriz: Eğer bir delilin “ruhların çağırıldığında geldikleri” gibi olağanüstü bir iddiayı kesin olarak kanıtladığı iddia ediliyorsa, o öyle net ve öyle gerçek bir delil olmalıdır olmalıdır, o delilin yanlış olması çok daha olağanüstü olsun. Açıkçası ben ifadenin çıkış noktasının Hume’a kadar dayandırılmasını biraz zorlama buldum, ancak Laplace Hume’dan etkilendiyse orasını bilemem.

Her neyse… Sagan’a atfedilen bu sözde Sagan’ın payı büyük olduğu için hâlen ona atfedilmeye devam etmekte. Hakkı da var… Yine de bu şekliyle söyleyenin Marcello Truzzi olduğunu bilmek ve onun da hakkını teslim etmek uygun olacaktır.

 

* Sözün aslı: “Extraordinary claims require extraordinary proofs” – Marcello Truzzi. Carl Sagan, “Proof” yani ispat yerine, “Evidence”, yani delil / kanıt diyor.

Kaynaklar / Notlar:

  • Truzzi’nin makalesinin referansı: On the Extraordinary: An Attempt at Clarification, Zetetic Scholar, Vol. 1, No. 1, p. 11, 1978
  • Laplace’ın sözünün orijinali: “Le poids de la preuve pour une affirmation extraordinaire doit être proportionnel à son degré d’étrangeté”
  • David Hume: “No testimony is sufficient to establish a miracle, unless the testimony be of such a kind, that its falsehood would be more miraculous than the fact which it endeavors to establish.”
  • Bayesian Cognitive Modeling, Michael D. Lee, Eric-Jan Wagenmakers.
  • Wikipedi Maddeleri: Marcello Truzzi, Carl Sagan, Pierre-Simone Laplace

Soluk Mavi Nokta – Türkçe Seslendirme

Astrofizikçi Carl Sagan’a ait olan ve Voyager 1’in çektiği bir Dünya fotoğrafına yönelik meşhur Soluk Mavi Nokta konuşmasını 2012 yılı Şubat ayında Işıl Arıcan ile birlikte Açık Bilim için Türkçe seslendirmiştik.

İlk yaptığımız seslendirme kullandığımız fon müziğindeki telif hakkı nedeniyle Youtube tarafından kaldırıldı. Daha sonra Işıl Arıcan yeni bir müzikle birlikte videoyu yeniden düzenledi. Şimdi de Youtube açılmadığı için videoya ulaşılamıyor. Bu yüzden dün gece inat ettim ve videoyu indirdikten sonra Dailymotion’a yerleştirdim.

Bu müthiş videoyu Türkçe seslendirerek dilimize kazandırdığımız için ne kadar mutlu olduğumuzu tahmin edersiniz.

Dünya’nın en iyi insanının anısına…

 

Açık Bilim’deki orijinal yazı:

http://www.acikbilim.com/2012/02/video-fotograf/soluk-mavi-nokta.html

 

Sagan, Kozmos ve Altın Kitaplar

Dünya’nın en çok satanlar listesine girebilmiş çok az sayıdaki popüler bilim kitaplarından birisi olan, Carl Sagan’ın en önemli eserlerinden Kozmos’un, Türkiye’de Altın Kitaplar tarafından yayınlanan 2009 tarihli 5. basımını okudum.

İlk kez ABD’de 1980 yılında basılan ve 1998 yılında Türkçe’ye çevrilen kitap, Sagan’ın aynı isimli belgesel dizisinin bir kitabı. Kendisi bilimsel dizilerin kitaplaşması halinde amaçlarına ve kitlelere daha iyi ulaşıp, dizileri de kalıcı hale getirdiğini düşünerek, diziden daha da detaylı olmak üzere 13 dizi bölümüne karşılık gelen 13 kitap bölümünü kaleme almış. Elbette kitabın arkasındaki bir kaç fotoğraf dizideki görselliği ve dolayısıyla görsel iletişim araçlarının anlatım kabiliyetini içermiyor ancak yazı ile çok daha fazla ayrıntı ve bilgi de aktarılabildiği kesin; zira dizide zaman bir sınır olarak karşımızda dururken, aynı şeyin kitapta olduğunu söylemek mümkün değil.Read More

Privacy Settings
We use cookies to enhance your experience while using our website. If you are using our Services via a browser you can restrict, block or remove cookies through your web browser settings. We also use content and scripts from third parties that may use tracking technologies. You can selectively provide your consent below to allow such third party embeds. For complete information about the cookies we use, data we collect and how we process them, please check our Privacy Policy
Youtube
Consent to display content from Youtube
Vimeo
Consent to display content from Vimeo
Google Maps
Consent to display content from Google