Tevfik Uyar Kişisel Sitesi

Amerikalılar daima teröre karşı psikozlar yaşar… Bu psikozlar genelde paranoya olarak kendini gösterir.

Amerikalılar daha önce de psikozlar yaşamıştır. Önce kızılderililer, daha sonra zenciler, komunizm ile kapitalizmin mücadele ettiği zamanlarda yahudiler… Şimdi de müslümanlar “ve terörizm”.

Bu paranoya öyle ayan beyan bellidir ki; Hollywood’dan çıkma doğal felaket filmlerinin senaryolarında da görüldüğü gibi, bir doğal afet meydana geldiğinde Beyaz Saray’ın ilk algısı bunun bir terör saldırısı olabileceğidir. Kalanını okumak için tıklayın »

Boeing 737 ve 757’lerin wingletlerini tasarlayan ve uçaklara entegrasyonunu gerçekleştiren, son olarak da 767’ler için programa başlayan API’den (Aviation Partners Inc.), A320’lere de kıvrık wingletler geliyor…

Kanat ucu girdaplarını (Tip vortex) engelleyerek indüklenmiş sürüklemeyi, dolayısıyla da yakıt sarfiyatını azaltan kanat ucu plakaları (wingletler), ekonomik krizle beraber büyük önem kazandı. Winglet tasarım ve uygulamasının küçük ama önde gelen firması ise bugün yaklaşık 3000 uçakta winglet entegrasyon uygulaması gerçekleştirmiş olan Aviation Partners Inc. (API). Kalanını okumak için tıklayın »

Dövizdeki dalgalanma kimini boğdu, kimini hala yüzdürüyor…

Küresel kriz bazı havayolu firmalarını ve sektörün diğer alanlarındaki firmaların bir kısmını gerçekten sarsmış durumda, ancak bazı küçülmek isteyen ama imajını korumak isteyen firmalar için ise ideal bir fırsat, bir anlamda da bahane oldu. Bir çok yer personel çıkarıyor; oysa eskisinden daha az kazanmama saplantısı olarak yorumlanabilecek durumların varlığı da önemsenmeyecek kadar az değil.

Yakıt fiyatlarının yükselmesiyle başlayan krizin, yakıt fiyatlarının düşmesiyle Avro ve dolar kullanan ülkelerde sona erdiği söylenebilir. Tabi yine de yerel para birimi farklı olmasına rağmen rezerv para birimleriyle (EUR, USD) yakıt alımı yapan ülkelerde durum çok da değişmedi. Likidite krizi ise sadece kredi kullanmak isteyen firmaları etkilemiş durumda. Bu yüzden THY de dâhil “krizi fırsata çevirmek isteyen” devlerin ayakta kalması gayet normal görünüyor.

Hangi ülkede olunursa olunsun tüm alış ve satışlarını dövizle gerçekleştiren firmalar ise biraz resesyondan etkilense de genel anlamda büyük bir sorunla karşı karşıya değiller. Havayolu firmaları, rekabet dolayısıyla, artan maliyetleri biletlere kolay kolay yansıtamıyorlar. Bakımı ve yedek parçayı dövizle ödeyen, maaşı dövizle veren, yer hizmetlerini dövizle alan havayolu firmaları yolculara yerel para birimleri üzerinden bilet kestiği için maliyet dengeleri gayet değişken ve kırılgan bir şekilde olumsuz bir seyir içinde. Ancak tüm hesaplarını dövizle yapan sektör kuruluşlarında sarsılma o kadar da kötü değil.

Zira bakınız… İş jeti ve bakım sektörü çok da etkilenmiş değil. Hangi ülkede olursa olsunlar, cironun ve harcamaların büyük bir kısmı döviz üzerinden. Bu firmalarının cirolarının yükselip alçalması sadece hizmeti alanların gücüne endeksli. Havayolları ise yolcudan hala aynı ücreti alıyor; ancak bu ücretin döviz karşılığı EUR ve USD’nin yerel para birimlerine olan paritesine bağlı olarak düşüyor.

Sektördeki büyüme terazisi

Genelde paralel olarak büyüyen Havayolu / MRO çaprazlarında denge MRO yönünde değişiyor. Hala büyük bir pazar var. Uçmaya başlayacak yeni uçaklarla da pazar büyüyecek. Resesif dalgalanma en son MRO’lara vuracak gibi görünüyor ancak öngörülere göre kriz etkisini 2010-2012 arasında yitirmeye başlayacak. Bu sırada MRO’ların resesyondan kayıpları havayolları kadar yüksek olmayacak.

Üstelik bakım sektörünün rezerv para birimlerini ulusal para birimleri olarak kullanan ülkelerde büyümesi beklentilere daha uygun. Zira daha dün Lufthansa Technik, 50 milyon avroluk bir yatırım sonrasında inşa ettiği Hamburg’daki tesisinin açılışını yaptı. CFM56 tipi motorların overhaul edileceği tesis için açıklanmış resmi beklenti yılda 80 overhaul ve uzun dönemde 2000 yeni bakım anlaşması…

Türkiye için de fırsat

MRO kuruluşları ile adını duyurmaya başlayan Türkiye’nin hem Ortadoğu hem de Avrupa pazarına kolaylıkla açılma avantajını kriz ortamında kullanması için uygun şartlar oluşuyor. Dilimize yerleşen “Krizi fırsata çevirmek” sözü gerçeğe akarsa, hem sektörümüzün büyümesi, hem de istihdam yaratması açısından tüm ülkemiz için bir kazançtır.

Tevfik Uyar

Her hafta olduğu gibi bu hafta da dış haberler ve teknik bültenler arasında bir yüzüp çıkacaktım ancak Akşam gazetesi yazarı Sn. Tolga Turgut’un köşesinde İstanbul’a inşa edilecek 3. Havalimanı hakkında yazdıkları bu yazının konusunu değiştirdi.

Geçtiğimiz hafta Türkiye’nin havacılık gündemi yoğundu. Üstelik hafta yine bir kaç kaza ve kırıma sahne oldu. Global krizin yarattığı dengesiz ve kararsız ekonominin havacılık sektörüne yankıları da sürüyor. Ancak global krizi muslukları kısarak değil de, bilakis krizi fırsat olarak değerlendirmeye çalışan Çin, Malezya gibi ülkeler havacılık yatırımlarını arttırıyor. Çin’in 2011 yılına dek sırf yeni havalimanlarının inşaatı için 60 milyar dolar ayırdığını yine bu sitede haber olarak sizlere duyurduk, çünkü bilginin ve iletişimin hızlandığı devrimizde, ticari ilerlemeler de nakliye hızına bağlı olarak gelişiyor, büyüyor. Kalanını okumak için tıklayın »

AB’nin yeni önlemleri dünyadaki havayolu firmalarının büyük bir çoğunluğunun maliyetlerini önemli ölçüde arttıracak.

Çağımızın en büyük felaketi olan küresel ısınma ile sürdürülen küresel mücadele sürüyor. Kyoto sözleşmesini henüz imzalamayan dünya devleri olmasına rağmen bu sözleşmeye en büyük hassasiyeti gösteren Avrupa Birliği idi ve en büyük üreticisi EADS ve bünyesindeki şirketler ile küresel ısınmaya karşı teknolojik alanda da mücadele veren Avrupa Birliği, şu ana dek mücadelesinin faturasını kimseye yansıtmamıştı. Ancak bu defa durum farklı… Kalanını okumak için tıklayın »

ABD Ulusal Ulaştırma Güvenlik Kurulu (NTSB), FAA’i uyardı. 6 Ağustos tarihinde Delta Airlines’a ait bir Boeing 757’nin motorunun susması sonrasında yapılan araştırma gösterdi ki, tüm Boeing 757’lerin motorları elden geçirilmeli…

Son zamanlarda art arda meydana gelen kaza ve kırımların havacılığa olan güveni sarsıp sarsmayacağı tartışılırken, diğer yandan kazaların sebebini anlamak ve engellemek için yüksek eforlu çabalar sarfediliyor. Bir kaç ay önce ABD’de meydana gelen bir Boeing 757-232 kırımının sonuçları gecikmeden geldi. Arızanın kaynağındaki kırılmaların neden gerçekleştiği tam olarak aydınlığa kavuşmasa da önleyici tedbirler ve sebebi anlamaya yönelik işlemler belirlenmiş durumda. Kalanını okumak için tıklayın »

Hayalkırıklığına sebep olan Airshow eleştiri oklarına hedef oluyor… Peki Ankara Havacılık için önem taşıyamayacak mı?

Geçtiğimiz hafta THK’nın Türkkuşu tesislerinde gerçekleştirilen Airshow Havacılık Fuarı akıllara iki soru getirdi: “Ankara Havacılık için önem taşımıyor mu?”, “Türkiye’ye iki Havacılık fuarı fazla mı?” Bir yanda ülkenin ticari başkenti, en kalabalık nüfusa sahip şehri, üretim, ithalat ve ihracatın, turizmin batı merkezi İstanbul var. Diğer yanda ise bürokrasinin, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin, doğrudan ya da dolaylı olarak TSK ile iş yapan ya da kısmen ya da tamamen TSK tarafından kapsanan / desteklenen firmaların yer aldığı Ankara var. Üstelik bu şehir, Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti. Ancak görülüyor ki, Türkiye’nin başkenti Ankara’da gerçekleşen bu fuar, ne halktan, ne yerli firmalardan, ne de uluslar arası devlerden ilgi görmüş değil… Bu sebepleri elbette irdeleyeceğiz, ancak bir yandan da bardağın hem dolu hem de boş taraflarını da görmek lazım. Kalanını okumak için tıklayın »

Petrol can yakınca, ‘tabiat ana’ yardıma koştu. ABD İleri Savunma Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA) ve Enerji ve Çevre Araştırma Merkezi (EERC), biyoyakıtı jet yakıtına dönüştürmeyi başardı.

Geçtiğimiz hafta Kuzey Dakota Üniversitesi’ndeki Enerji ve Çevre Araştırma Merkezi (EERC) ile ABD İleri Savunma Araştırma Projeleri Ajansı’nın (DARPA) birlikte yürüttüğü proje için bir araya gelen bilim adamları, hindistan cevizi, soya fasülyesi ve kanoladan elde edilen biyoyakıtı, jet yakıtına dönüştürmenin yolunu bulduklarını açıkladılar. Daha önce biyoyakıt ile jet yakıtının karıştırılmasıyla elde edilen hibrit yakıtla Virgin Atlantic tarafından gerçekleştirilen uçuş testi başarıyla sonlandırılmış, uçak biyoyakıtın donmasını engelleyen özel bir koruma sistemiyle birlikte 30 dakika havada kalmıştı.. Ancak bu defa motor yapısında bir değişiklik gerçekleştirilmeden ya da ek bir cihaza ihtiyaç duyulmadan kullanılabilecek, bir çok yönüyle jet yakıtına eşdeğer bir biyoyakıt elde edilmiş oldu. Üstelik elde edim maliyeti çok düşük… Kalanını okumak için tıklayın »

Tıp, bilgisayar/elektronik, malzeme ve nanoteknolojiden sonra gelişimin hiçbir zaman durmayacağını düşündüğüm alan havacılık. Zira bir önceki cümlede saydığım tüm alanlardaki gelişmeler bir şekilde havacılık sahasında kendine uygulama alanı bulabiliyor. Gerek uçuş emniyetinde daha ileri seviyeye erişme ihtiyacı, gerek maliyetleri düşürme ihtiyacı, gerekse tek seferde çok daha fazla yolcuyu ya da yükü, çok daha kısa sürede gideceği yere ulaştırma ihtiyacı havacılıktaki ilerlemenin motoru halinde.

Tüm bu gereksinimleri karşılamak için havacılığın teknoloji ve üretim alanındaki firmaların araştırma geliştirme departmanları harıl harıl çalışıyor. Havacılığın aynı zamanda stratejik değeri yüksek askeri bir konu olması, gelişmelerin hızına hız katıyor. Öyle ya… “Zafer semadan gelecek” demişti Hezarfen Ahmet Çelebi, kendisine niçin bu işlerle uğraştığını soran IV. Murat’a, Viyana kalesini bu yolla düşürebileceklerini anlatmaya çalışırken… Kalanını okumak için tıklayın »

Brezilya’nın kendi uçak endüstrisini kurma amacıyla 1940’larda devlet teşvikiyle ortaya çıkan ulusal sanayi, 1994’e kadar devlet ve ordunun desteğiyle, zaman zaman havacılık devleriyle girişilen ortaklıklarla varlığını sürdürebilecek dinamizmi hiç kaybetmedi. 1994’te özelleştikten sonra ise devleşerek bugünlere geldi.

Askeri amaçlarla kurulan Embraer, başta Brezilya, İtalya ve Kolombiya hava kuvvetleri için olmak üzere, kurulduğu günden bu yana askeri uçak araştırma, geliştirme ve üretim faaliyetlerinde bulunuyor. EMB 312 Tucano eğitim uçağı, EMB 314 Super Tucano muharebe uçağı, İtalyan Hava Kuvvetleri envanterinde de yer almış olan ve adını NATO’nun Kosova operasyonunda duyuran AMX, Embraer’in askeri şaheserlerinden. Şu an geliştirme aşamasında olan Embraer C-390 ise yeni askeri nakliye uçakları arasında yerini almayı bekliyor. Kalanını okumak için tıklayın »