Rus matematikçi para istemiş. Ee?

Tarih: Mar 25, 2010 - Kategori: BİLİM / FELSEFE

Poincare varsayımını ispatlayan Rus matematikçi “para ödülü” konusunda yeni bir açıklama yaptı ve ödül hakkında kesin bir şey söylemediğini ifade etti.

Parayı reddettiği iddiaları ortaya atıldığında “Matematikçiler böyle adamlar işte” diyenler oldu. Hale etkisi altında söylenmiş bir kaç cümle.

Adamın ödülü reddetmesi de mümkündür aslında. Bilim tarihi gösteriyor ki, büyük ödüllere mahsar olmuş bilim adamları bu ödülleri aldıktan sonra bir daha hiçbir başarı gösterememişler.

Matematikçi insan mantıklıdır –fizikçi kadar olmasa da. Fizikçiler matematik gibi soyut bir şeyle uğraşmayacak kadar daha mantıklıdır-. Belki ödülü alınca sosyal psikoloji deneyleriyle yüzlerce kez kanıtlanmış olan akıbetten korkmuştur. Örgütsel davranışa yönelik deneyler gösteriyor ki, ödül büyüdükçe yaratıcılık azalıyor. (Bazı patronların en iyi personeline ısrarla az maaşı vermesi fakat o personelin de ısrarla en iyi personel olmaya devam etmesi de bunu açıklıyor aslında.)

Matematikçileri fizikçilerden daha az mantıksız gördüğüm için kızmayın.

Poincare varsayımının özetle ne olduğunu söyleyeyim, belki o zaman hem fikir oluruz:

Poincare uzaydaki varlıkları sınıflandırmak istemişti. Bildiğimiz uzay (öklit uzayı) üzerinde eğer ki bir kenarsız ve tıkız (sonlu, belirli şekilli, uçlu bucaklı ve kapalı) cisim üzerinde her noktada konumlandırılan bir iplik halka büzüşebiliyor ve nokta haline gelebiliyorsa, bu cisim ancak ve ancak küredir. Bir küre için bu zaten doğrudur. Bir iplik ile kürenin neresinden dolanırsanız dolanın, o ipliği kısalttıkça halka küçülecek bir noktaya kadar gidecektir. Ancak bir açma ya da simit için doğru değildir. Simidin koluna dolanan bir lastik, o simit kopmadıkça ya da lastik simidin içinden geçmedikçe büzüşemez.

İşte Rus matematikçi Grigori Perelman bu durumu ispatlamıştır.

“Çok mu önemliydi”, “bu yaşa gelmiş, bunlarla mı uğraşıyormuş” diyen insanlar olabilir. Onlara da aldırmayın. Zaten önemini kavramayacaklardır.

Fakat Poincare varsayımının ispatı cisimlerin topolojik sınıflandırmasına yardımcı olacağı için, evrenin şekli ve karanlık maddenin genişlemeye etkisi konusundaki çalışmalara büyük katkı sağlayacaktır.

Şu karanlık madde konusu da açığa kavuşsa artık… Rahmetli Şakir Kocabaş hocamızın farklı tabakalar söyleminde haklı olduğunu görmek istiyorum.